İyidere Lojistik Limanı için Ankara‘dan çağrı; Demiryolu bağlantısı olmadan uluslararası liman olmaz

Ankara İyidereliler Derneği Başkanı Yılmaz Çelik, İyidere Lojistik Liman için çağrıda bulundu.
Çelik, İyidere Lojistik Liman’nın demiryolu bağlantısı olmadan uluslarasrı liman olamayacağını belirterek bu yönde adım atılması gerektiğini belirtti. 

Çelik’in açıklaması şöyle;

Geçmişten günümüze Dünya üzerinde yaşanan gerilimlerin temel sebebi  ülkelerin ekonomik çıkarları için savaşmalarıdır. Bu gün dünya ekonomi savaşlarında lojistik koridorlar en önemli unsurlarından biri olmuştur. Bir ülkenin güvenliğinin ve sürdürülebilir ekonomik gelişiminin, lojistik kavramından bağımsız olarak tartışılması mümkün değildir. 

İyidere lojistik limanı bu kapsam da ülkemizin elini güçlendirecek, 2026 yılı kamu yatırım programı rakamlarıyla yaklaşık 18 milyar Türk lirası yatırım bedeli olan büyük bir projedir. Orta ve doğu karadeniz hattı boyunca deniz derinliği, büyük tonajlı yük gemilerinin yanaşabileceği doğal derinliğe sahip olan tek kıyı, İyidere kıyısıdır. Dolayısıyla, İyidere lojistik limanı  lojistik üs olacak yegane yerdir. Bu siyasi bir proje değil, Türkiye Cumhuriyetin stratejik amaçlarına hizmet edecek devlet aklıyla yapılmış, hamasetten uzak ilim ve fen projesidir.

Bahsi geçen bir çok avantaja sahip özellikleriyle bu proje,Ülkemizin öteden beri en büyük yapısal sorunu olan köyden-kente göçü tersine çevirecek ve bölgeye yapılacak tüm  yatırımları çarpan etkisiyle dahada kıymetli hale getirecek devasa ve muazzam bir projedir. Ulaştırma ve Altyapı Bakanmız Sn. Abdulkadir Uraloğlu‘nun 11.10.2025 tarihli Anadolu ajansı haberinde yer alan ifadesi; “Açıklamada değerlendirmesine yer verilen Bakan Uraloğlu, limanın bölgesel kalkınmaya katkı sunacağını belirterek, Karadeniz'de büyük tonajlı gemilere hizmet verecek modern bir üs inşa ettiklerini bildirdi.“ konuyu çok güzel özetlemektedir. 

İyidere lojistik limanının bahsedilen amaçlarına ulaşması için; Orta koridor, Kalkınma yolu ve Zengezur geçidi gibi büyük lojistik ağlarına bağlanması gerekmektedir. Bu bağlantının bir kısmı karayolu ile sağlanacaktır. Ovit tüneli bunun için yapılmıştır. Buradaki bağlantı yollarınında bir an önçe bitmesi gerekmektedir. Lojistik koridorlarla bağlantıyı kuracak esas yol ise güneyinden gelecek olan demiryoludur. 

Kalkınma yolu; Irak’ın Basra körfezinden Türkiye'nin güneyine, oradan da Avrupa'ya uzanan küresel ticarette  köşe taşı olacak çok kritik lojistik koridordur. Ülkemiz bu koridorun oluşturulmasında, yaptığı büyük ölçekli yatırımlarla direkt rol oynamaktadır. 

Orta Koridor; Londra’dan Türkiye’ye buradan Kafkaslara uzanarak Hazar Denizi’ni aşıp Türki Cumhuriyerlerinden geçip  Çin’e ulaşan tarihi İpek yoludur. Çin’den Avrupa’ya yıllık yaklaşık “10 milyon konteynerin taşındığı“ ifade edilmektedir. 

Zengezur Koridoru'nun açılması ile  Orta Koridor'un önemini dahada artırmıştır. Bakü-Tiflis-Kars demir yolunun açılması  ile Orta Koridor üzerinde kesintisiz demir yolu hizmeti sağlanmıştır. Buradanda anlaşılacağı üzere; demiryolları lojistik koridorlar için can damarı niteliğindedir. 

 İyidere lojistik limanı; yukarda bahsettiğimiz büyük lojistik koridorlarının Asya’dan Avrupaya  Karadeniz geçiş bağlantısı olacaktır. Bu koridorların ürettiği ticaret hacmi düşünüldüğünde, bu muazzam iş hacminin serpintisi bile İyidere lojistik limanını ihya edecektir. Bu yüzden, İyidere lojistik limanını adı geçen lojistik koridorlarına bağlayacak demiryolu bağlantısı, talep veya temenni değil, olmazsa olmaz zarurettir. 

Ulaştırma ve Altyapı Bakanmız Sn. Abdulkadir Uraloğlu‘nun geçen yıl katıldığı bir toplantıda kendisine İyidere lojistik limanının demiryolu bağlantısı sorulduğunda; “Şuan gündemimizde oyle bir proje yok, gündemimizde; Samsun Sarp demir yolu projesi var“ diyerek konuyu açıklamıştır. Oysaki 2026 Kamu yatırım Programına baktığımızda Erzincan-Trabzon demiryolu ÇED, Etüt-Proje, Fizibilite Etüdü neredeyse tamamlanmıştır. 

Sayın Bakanın böyle bir gündemimiz yok dediği tarihte muhtemelen Erzincan-Trabzon demiryolu ÇED, Etüt-Proje, Fizibilite Etüdü çalışmaları yapılmaktaydı. Fiili durum bu iken; Sayın Bakanın “Şuan gündemimizde oyle bir proje yok, gündemimizde; Samsun Sarp demir yolu projesi var“  demesi, manidardır ve izaha muhtaçtır.

Samsun-Sarp demiryolunun henüz adı vardır, uzun dönemde gerçekleştirilecek bir proje olup daha çok yolcu taşıma amacıyla kurgulanmış çok faydalı ama lojistik limanın diğer lojistik koridorlarına bağlanmasına direkt etki edecek bir proje değildir. Erzincan-Trabzon demiryolu ile aynı anda açıklanması Erzurum-Aşkale-Of/İyidere demiryolu projesini perdeleme çabası mıdır? Yoksa; ortada henüz bir fikir olarak duran Samsun-Sarp demiryolunun, bugün ihalesi yapılacakmış gibi algı oluşturulmasının başka ne amacı olabilir? 

İyidere lojistik limanının can damarı olacak demiryolu bağlantısı olmayacak mıdır? İyidere lojistik limanına Erzincan-Trabzon demiryolu 300 km, Erzurum-Aşkale-Of/İyidere demiryolu ise 200 km mesafededir. Bu neden dikkate alınmamıştır? Bu iki yatırım optimizasyon açısından karşılaştırılmış mıdır? Hangisi daha karlıdır? Karar neye göre verilmiş yada verilecektir? Bu sorulara birilerinin cevap vermesi gerekir. 

İyidere lojistik limanının demiryolu bağlantısı olmayacaksa buranın devasa  bir atıl yatırım, kısaca çöp olacağı açıktır. Maalesef  Ülkemizde gereği yapılmadığı için çöp olan projeler vardır. 

Varsayalım; Erzincan-Trabzon demiryolu daha karlı bir projedir. Neden buna İyidere lojistik limanı durak olarak eklenmemiştir.  Bu bağlantı var olsaydı projenin adı Erzincan-Trabzon-İyidere demiryolu olacaktı. Buna dair bir emare gözükmemektedir. Trabzon medyasına baktığınız zaman; Erzincan-Trabzon demiryolu ile ilgili yapılan tüm yorumlarda İyidere lojistik limanı adeta yok sayılmaktadır. Tüm atıflar Trabzon limanına yapılmaktadır. Oysaki; derinlik ve büyüklük itibariyle Trabzon limanının İyidere lojistik limanı ile karşılaştırılması bile abesle iştigaldir. Yaşadığımız bu hayal kırıklığının öğretici etkisiyle şunu bile düşünüyoruz; “madem demiryolu Trabzona geldi, Trabzon limanıda büyük tonajlı gemiler için yetersiz, ozaman Trabzona büyük bir lojistik limanı yapalım.“ denilir mi? Dilin kemiği yok.

Birisi kalkıpta; Erzincan-Trabzon demiryolu projesi bittiğinde, İyidere lojistik limanıda durak olarak sonradan eklenecektir, derse, inanmakta zorlanırız. Atalarımız boşuna dememiştir: “Kalan işe kar yağar“ diye. Beş yıl sonra, on yıl sonra kim öle kim kala! Kaldıki, böyle bir resmi açıklamada yoktur. 

Cumhurbaşkanımız Sayım Recep Tayyip Erdoğan, Rize ve Trabzon arasında hiçbir zaman ayırım yapmamıştır. Bizim Trabzon’a yapılan yatırımlara karşı çıkmamız da mümkün değildir, Bu büyük bir vizyonsuzluk olur. Bir saatlik mesafemizdeki Trabzon’un turizmi, sanayisi ve dolayısıyla ekonomisi ne kadar gelişirse Rize’ye de okadar katkı sağlayacaktır. Bu iki şehre yapılan herşey birbirini destekleyici çarpan etkisi yapmaktadır. Çünkü, hem mesafe hemde sosyokültürel olarak bu iki şehri  birbirinden ayrı düşünmek mümkün değildir. Ama bu dengeyi gözetmiyeceğiniz veya bilimsel düşünmeyeceğiniz anlamına gelmez. Bu gün bu denge maalesef ilim, fen ve  doğal olarakta Ülkemizin büyük Türkiye yolunda stratejik hedeflerinin aleyhine bozulmuştur. İyidere lojistik limanının demiryolu ihtiyacı zaruret iken gündeme dahi alınmaması dengeyi bozmuştur.

 Kaldıki İyidere lojistik limanı Rize‘de değil, Rize -Trabzon sınırında yapılmaktadır. Limanın Of ilçe sınırına uzaklığı yaklaşık 300 metredir. Bu proje İyidere/Rize‘ye ne kadar katkı sağlayacaksa Of/Trabzon’a da okadar hatta daha fazla katkı sağlayacaktır. 

Sinoplu Diyojen’in gündüz vakti elinde fener ile “insan arıyorum“   dediği gibi bizlerde  elimizde fener demiryolu arıyoruz.

Yukarda defaatle behsettiğimiz ilim fen projesi olan İyidere lojistik limanı, Sayın Bakanın deyimiyle lojistik üs olan bu proje, mikro milliyetçi hamasi kararlara kurban edilmemelidir. Bu husustaki tek dayanağımız; bu ve benzer projeler ile Ülkemizi yeniden inşa eden Cumhurbaşkanımız Sayım Recep Tayyip Erdoğan’ın ferasetidir. Bu yüzden; İyidere lojistik limanının demiryolu bağlantısının yapılacağına olan inancımız tamdır. 

 

                                                                                                                       Yılmaz Çelik

                                                                                                         Ankara İyidereliler Dernek Başkanı