Mehmet ERDOĞAN Rize Ticaret Borsası Yönetim Kurulu Başkanı

Kamuoyuna ve Basına Saygıyla Duyurulur;

Doğu Karadeniz Bölgesi’nin ve Rize’nin en önemli stratejik tarım ürünü olan çay; üreticisi, sanayicisi ve kamu kurumlarıyla ayrılmaz bir bütündür. 100 yıllık köklü bir geçmişe sahip olan bu değerli tarım ürününü gelecek nesillere aktarabilmek ve bölge insanının refahını koruyabilmek adına, çay tarımında sektörün tüm paydaşlarının sorunlarına ivedilikle kalıcı çözümler üretilmesi gerekmektedir.

Sektörde sürdürülebilirliğin, kalitenin ve ekonomik dengenin sağlanması adına kamuoyunun ve yetkili mercilerin dikkatine sunduğumuz temel hususlar şunlardır:

Kaliteden Taviz Verilmeden Yaş Çay Taban Fiyatı 34-35 TL Olmalıdır

Çaykur’un ve özel sektör işletmelerinin verimli bir sezon geçirebilmesi, ancak ve ancak yaş çay kalitesinin korunmasıyla mümkündür. Geçtiğimiz yıllarda yaşanan kalitesiz yaş çay hasat sorunları, doğrudan kuru çay kalitesini de olumsuz etkilemiştir. Kalitesiz kuru çay son tüketicinin memnuniyetsizliğiyle karşılaşmıştır. Bu da çay tüketiminde düşüşlere sebep olmaktadır. Sanayicinin kaliteli kuru çay üretebilmesi ve tüketicinin nitelikli çaya ulaşabilmesi için tek koşulumuz yaş çayda hasat kalitesinden asla taviz verilmemesidir. Bu kalite standardının sağlanması şartıyla, üreticimizi enflasyona ezdirmeyecek yaş çay taban fiyatının kilogram başına 34-35 TL olarak belirlenmesini talep ediyoruz.

Destekleme Primi Sektörün Olmazsa Olmazıdır

Çay sektörünün sürdürülebilirliği ve üreticilerimizin refahı açısından hayati öneme sahip olan destekleme primleri, geçtiğimiz yıl ara verilmesi nedeniyle piyasada ciddi dengesizliklere yol açmıştır. Bu primler, çay tarımının en kritik regülasyon aracı olarak işlev görmüş; özellikle üreticilerin finansal zorluklar yaşadığı dönemlerde vazgeçilmez bir destek unsuru olmuştur.

Özellikle çay tarımının yoğun olduğu illerde, yaz aylarında önemli gelir kaynağı oluştursa da, yılın ilk dört ayında hane halkları ekonomik sıkıntılarla karşı karşıya kalmaktadır. Destekleme primlerinin bu aylarda ödenmesi, hane halklarının refah düzeyini doğrudan yükseltmekte ve çay tarımını sürdürülebilir bir geçim kaynağı haline getirmektedir. Bunun yanı sıra, sektördeki kayıt dışı faaliyetlerin önlenmesi bakımından da kritik rol oynayan bu primler, tarımsal ekonominin şeffaflığını ve düzenini sağlamaktadır.

Destekleme primlerinin vakit kaybedilmeden yeniden uygulamaya konulmasını talep ediyoruz. Bu tedbir, hem üreticilerimizin geleceğini güvence altına alacak hem de çay piyasasının istikrarını pekiştirecektir.

Yaş ve Kuru Çay Fiyatları Eş Zamanlı Açıklanmalıdır

2025 yılında hem özel sektör hem de Çaykur zarar etmiştir. Bölgemizin en önemli tarım ürününde sanayicinin kazanamaması, sektörde alarm zillerinin çalmasına yol açmaktadır. Sanayicinin kazanamadığı yerde çiftçi de kazanamaz. 100 yıllık mazisi olan çay sektörünü gelecek nesillere taşımak için sektörde ki her aktörün sorunları çözülmelidir.

Sektörde maliyet hesaplamalarının sağlıklı yapılabilmesi ve piyasa dengesinin korunması adına, yaş çay alım fiyatı ile kuru çay zam oranlarının eş zamanlı olarak kamuoyuna duyurulması gerekmektedir. Kuru

çay fiyatındaki artış oranının, yaş çay zam oranının 5 puan altında kalacak şekilde belirlenmesi piyasa gerçekleriyle örtüşen en doğru yaklaşımdır. Kuru çay fiyatlarının sonradan açıklanması, sanayiciyi maliyet belirsizliğine itmekte ve özellikle ulusal zincir marketlerin baskısıyla ürünlerin zararına satılmasına yol açmaktadır. Geçtiğimiz yıl yüksek faiz ortamı ve fiyat dengesizlikleri sebebiyle sektördeki fabrikaların %30’unun kapılarını açamadığı gerçeği unutulmamalıdır. Eğer sektöre destek sağlanamazsa bu rakamın çok daha fazla artacağı aşikârdır.

Faiz Destekli Kredi Piyasaya Can Suyu Verecektir

Hazırladığımız raporlarla ilgili kamu kurum ve kuruluşlarına defalarca ilettiğimiz üzere; sektörün ayakta kalabilmesi için faiz destekli kredi imkanlarının acilen devreye alınması şarttır. Şayet sanayiciye bu finansal destek sağlanamazsa, bu yıl özel sektör kapasitesinde daralma yaşanmasından endişe etmekteyiz. Özel sektörün kapasite düşürmesi, Çaykur fabrikalarında büyük bir yığılmaya sebep olacak; kapasite üstü alımlar ise ne yazık ki kalitesiz kuru çay üretimiyle sonuçlanacaktır.

Sanayicinin kazanamadığı bir denklemde üreticinin de kazanması mümkün değildir. Çayda üretici, özel sektör ve devlet barışının sağlanması; piyasa dengelerinin korunması ve Türk çayının geleceği için yetkilileri acil adımlar atmaya davet ediyoruz.

 

Mehmet ERDOĞAN

Rize Ticaret Borsası

Yönetim Kurulu Başkanı